Beint í efni
Alviti
Þingmál154. þing · 864. mál

Breyting á ýmsum lögum vegna endurskoðunar örorkulífeyriskerfis almannatrygginga

LagafrumvarpSamþykktAlmannatryggingarAtvinnumálFélagsmálFjárreiður ríkisins

Hvar er málið statt?

Samþykktsíðan 22. jún. 2024

Alþingi hefur samþykkt frumvarpið. Það verður að lögum þegar forseti Íslands hefur staðfest það og það hefur verið birt.

Allur ferillinn
  1. Lagt fram
  2. 1. umræða
  3. Í nefnd
  4. 2. umræða
  5. 3. umræða
  6. Samþykkt

Skráning Alþingis: „Samþykkt sem lög frá Alþingi.“

Í stuttu máli

Að bæta afkomu örorkulífeyrisþega, sérstaklega kjör þeirra sem lakast standa, einfalda örorkulífeyriskerfið og auka stuðning við þá sem búa við langvarandi eða alvarlegan heilsubrest og fá meðferð eða taka þátt í endurhæfingu, draga úr áhrifum annarra tekna á fjárhæðir greiðslna með frítekjumörkum og gera kerfið í senn skilvirkara, gagnsærra og réttlátara. Að auðvelda þátttöku og endurkomu einstaklinga á vinnumarkað eftir áföll þannig að fólk hafi fjárhagslegan hag af atvinnuþátttöku og njóti stuðnings við atvinnuleit.

Lagt fram af Guðmundur Ingi Guðbrandsson, félags- og vinnumarkaðsráðherra (Vg), fyrir hönd ríkisstjórnarinnar. Í lokaatkvæðagreiðslu 22. jún. 2024 greiddu 51 atkvæði með og 0 á móti, 6 sátu hjá; málið var samþykkt.

Lagt fram
19. mars 2024
Tegund
Stjórnarmál
Atkvæðagreiðslur með skrá
52
Umræða í þingsal
76 ræður · 5 klst. 3 mín

Málið á mannamáli

Byggt á samantekt sem starfsfólk Alþingis skrifar með frumvarpinu. Orðalagið er þeirra; Alviti hefur aðeins skipt textanum í hluta.

Samantekt Alþingis
uppfærð 9. jan. 2025

Markmiðið

Að bæta afkomu örorkulífeyrisþega, sérstaklega kjör þeirra sem lakast standa, einfalda örorkulífeyriskerfið og auka stuðning við þá sem búa við langvarandi eða alvarlegan heilsubrest og fá meðferð eða taka þátt í endurhæfingu, draga úr áhrifum annarra tekna á fjárhæðir greiðslna með frítekjumörkum og gera kerfið í senn skilvirkara, gagnsærra og réttlátara. Að auðvelda þátttöku og endurkomu einstaklinga á vinnumarkað eftir áföll þannig að fólk hafi fjárhagslegan hag af atvinnuþátttöku og njóti stuðnings við atvinnuleit.

Hvað breytist

Lagt er til að einfalda örorkulífeyriskerfið þar sem gert verður ráð fyrir tvenns konar lífeyri, örorkulífeyri og hlutaörorkulífeyri, sem fer eftir getu til virkni á vinnumarkaði. Þá er lagt til að nýtt mat, samþætt sérfræðimat, komi í stað núverandi örorkumats til að meta getu einstaklinga til virkni á vinnumarkaði. Í stað endurhæfingarlífeyris á að koma á fót sjúkra- og endurhæfingargreiðslum með lengri hámarkstíma og auknum sveigjanleika. Gert er ráð fyrir að hlutaörorkulífeyrisþegar sem eru í atvinnuleit geti fengið virknistyrk til allt að 24 mánaða. Enn fremur er lagt til að sameina og hækka frítekjumörk.

Lög sem breytast

Lög um almannatryggingar, nr. 100/2007. Lög um félagslega aðstoð, nr. 99/2007. Lög um vinnumarkaðsaðgerðir, nr. 55/2006. Lög um heilbrigðisþjónustu, nr. 40/2007. Lög um félagsþjónustu sveitarfélaga, nr. 40/1991. Lög um atvinnutengda starfsendurhæfingu og starfsemi starfsendurhæfingarsjóða, nr. 60/2012. Lög um atvinnuleysistryggingar, nr. 54/2006. Lög um fæðingar- og foreldraorlof, nr. 144/2020. Lög um greiðslur til foreldra langveikra eða alvarlega fatlaðra barna, nr. 22/2006. Lög um réttindi lifandi líffæragjafa til tímabundinnar fjárhagsaðstoðar, nr. 40/2009. Lög um sorgarleyfi, nr. 77/2022. Lög um tímabundnar greiðslur vegna launa einstaklinga sem sæta sóttkví samkvæmt fyrirmælum heilbrigðisyfirvalda án þess að vera sýktir, nr. 24/2020. Lög um bifreiðagjald, nr. 39/1988. Lög um tekjuskatt, nr. 90/2003. Lög um sjúkratryggingar, nr. 112/2008.

Kostnaður fyrir ríkið

Gert er ráð fyrir að kostnaður greiðslukerfis vegna örorku og endurhæfingar aukist um 18,1 milljarð kr. á ári, auk einskiptiskostnaðar vegna nýs kerfis (fjárhæð ótilgreind). Áætlað er að vinnumarkaðsaðgerðir, þ.á.m. virknistyrkur, muni kosta 900 milljónir kr. Áhersla á endurhæfingu hefur skilað árangri á undanförnum árum og í stað 2,5% árlegs vaxtar greiðslukerfisins eins og forsendur fjárlaga hafa gert ráð fyrir hafa útgjöld síðustu ára ekki aukist að ráði umfram verðlagsbætur. Er sá uppsafnaði árangur metinn til allt að 8 milljarða kr. á ársgrunni. Kerfisbreytingarnar í frumvarpinu munu líklega leiða til lægra nýgengis greiðsluþega og stuðla að aukinni atvinnuþátttöku, sem gæti lækkað kostnað um 6 milljarða kr. á nokkrum árum. Að auki er gert ráð fyrir að árlegur kerfislægur vöxtur vegna fjölgunar greiðsluþega lækki um 2,2 milljarða kr. á ársgrunni eða úr 2,5% í 0,3%–0,4%. Samanlagt er því gert ráð fyrir að ávinningur af áherslu á endurhæfingu og þeim kerfisbreytingum sem gert er ráð fyrir í frumvarpinu verði búinn að vega upp kostnaðaraukann að fimm árum liðnum.

Meira úr samantektinni

Löggjöf á Norðurlöndum

Danmörk

Bekendtgørelse af lov om social pension LBK nr 527 af 25/04/2022.

Finnland

Folkpensionslag 11.5.2007/568.

Noregur

Lov om folketrygd (folketrygdloven) LOV-1997-02-28-19.

Svíþjóð

Socialförsäkringsbalk (2010:110).

Afstaða þingflokkanna

Lagt fram af

Framsögumaður nefndar: Steinunn Þóra Árnadóttir

Lokaatkvæðagreiðsla
22. jún. 2024
Samþykkt51 með · 0 á móti · 6 sátu hjá
Að samþykkja frumvarpið „Breyting á ýmsum lögum vegna endurskoðunar örorkulífeyriskerfis almannatrygginga“ sem lög. →
Eftir þingflokkum
  • S13–0
  • F13–0
  • 237–0
  • 435–0
  • Flf0–0 · 6 hjá
  • Sf6–0
  • V5–0
  • M2–0
Gott að vita um atkvæðin
  • Með – greiddi atkvæði með (já)
  • Á móti – greiddi atkvæði á móti (nei)
  • Sat hjá – var í salnum en tók ekki afstöðu
  • Boðaði fjarvist – tilkynnti fjarvist fyrir fram (t.d. veikindi eða erindi fyrir Alþingi)
  • Fjarverandi – greiddi ekki atkvæði og hafði ekki boðað fjarvist; ástæðan er ekki skráð

Í súlum og reitum: dökkblátt = með, rautt = á móti, grátt = sat hjá, ljóst = fjarverandi. Aðeins rafrænar atkvæðagreiðslur skrá atkvæði hvers þingmanns; Alviti ályktar ekki um ástæður hjásetu eða fjarvista.

„Greiddu atkvæði með/á móti“ vísar til skráðra atkvæða í rafrænni atkvæðagreiðslu. Alviti dregur ekki ályktanir um afstöðu þeirra sem ekki greiddu atkvæði.

Af hverju skiptir þetta máli?

Svið sem Alþingi flokkar málið undir. Smelltu til að sjá önnur mál á sama sviði.

Nefndin sem fjallar um málið
Velferðarnefnd
sendi 3 umsagnabeiðnir · frestur 8. apr. 2024
Sendu inn umsögn eða erindi
19 aðilar
Félags- og vinnumarkaðsráðuneytið, Heilbrigðisráðuneytið, Félagsráðgjafafélag Íslands, Persónuvernd, Tryggingastofnun ríkisins o.fl. · allar umsagnir
Umræða í þingsal
5 klst. 3 mín · 76 ræður
11 þingmenn tóku til máls. Lengd umræðu mælir áhuga þingsins, ekki mikilvægi málsins.
Kostnaður fyrir ríkissjóð
Gert er ráð fyrir að kostnaður greiðslukerfis vegna örorku og endurhæfingar aukist um 18,1 milljarð kr. á ári, auk einskiptiskostnaðar vegna nýs kerfis (fjárhæð ótilgreind). Áætlað er að vinnumarkaðsaðgerðir, þ.á.m. virknistyrkur, muni kosta 900 milljónir kr. Áhersla á endurhæfingu hefur skilað árangri á undanförnum árum og í stað 2,5% árlegs vaxtar greiðslukerfisins eins og forsendur fjárlaga hafa gert ráð fyrir hafa útgjöld síðustu ára ekki aukist að ráði umfram verðlagsbætur. Er sá uppsafnaði árangur metinn til allt að 8 milljarða kr. á ársgrunni. Kerfisbreytingarnar í frumvarpinu munu líklega leiða til lægra nýgengis greiðsluþega og stuðla að aukinni atvinnuþátttöku, sem gæti lækkað kostnað um 6 milljarða kr. á nokkrum árum. Að auki er gert ráð fyrir að árlegur kerfislægur vöxtur vegna fjölgunar greiðsluþega lækki um 2,2 milljarða kr. á ársgrunni eða úr 2,5% í 0,3%–0,4%. Samanlagt er því gert ráð fyrir að ávinningur af áherslu á endurhæfingu og þeim kerfisbreytingum sem gert er ráð fyrir í frumvarpinu verði búinn að vega upp kostnaðaraukann að fimm árum liðnum.
úr samantekt Alþingis

Orð og atkvæði

Hvað þingmenn sögðu um málið, við hliðina á því hvernig þeir greiddu atkvæði.

Atkvæðin eru úr lokaatkvæðagreiðslunni 22. júní 2024: 51 með, 0 á móti, 6 sátu hjá.

Greiddu atkvæði með8 tóku til máls

Sýna 2 í viðbót

43 aðrir þingmenn greiddu atkvæði með án þess að taka til máls.

Sátu hjá2 tóku til máls

4 aðrir sátu hjá án þess að taka til máls.

Voru ekki viðstödd atkvæðagreiðsluna1 tók til máls

Tilvitnanir eru orðréttar úr ræðum á vef Alþingis, ekki samantekt. Þar sem þingmaður gerði grein fyrir atkvæði sínu við sjálfa atkvæðagreiðsluna er sú skýring sýnd, annars upphaf lengstu ræðu þingmannsins um málið. Ræðutextar berast frá Alþingi smám saman og tilvitnanir bætast við þegar þeir hafa verið sóttir.

Allt um málið

Öll gögn, ferill og tölur fyrir þau sem vilja skoða nánar.

Ferill málsins

Hvert skref sem Alþingi hefur skráð: þingskjöl, umræður, atkvæðagreiðslur og umsagnabeiðnir, í tímaröð.

  1. Þingskjal
    Stjórnarfrumvarp · þskj. 1290
  2. Umræða
    1. umræða
    38 ræður · 2 klst. 19 mín
  3. Atkvæðagreiðsla
    Frumvarp gengur til 2. umræðu
    · yfirlýsing forseta/mál gengur
  4. Atkvæðagreiðsla
    Frumvarp gengur til nefndar
    · yfirlýsing forseta/mál gengur
  5. Umsagnir
    Umsagnabeiðnir sendar, frestur til 8. apríl 2024
    3 beiðnir um umsögn
  6. Þingskjal
    Breytingartillaga · þskj. 1849
  7. Þingskjal
    Nefndarálit · þskj. 1848
  8. Þingskjal
    Nefndarálit · þskj. 1897
  9. Þingskjal
    Breytingartillaga · þskj. 1907
  10. Atkvæðagreiðsla
    Afbrigði
    Samþykkt · 48 með, 0 á móti
  11. Þingskjal
    Nefndarálit · þskj. 2034
  12. Þingskjal
    Nál. með brtt. · þskj. 2036
  13. Þingskjal
    Frhnál. með brtt. · þskj. 2050
  14. Umræða
    2. umræða
    37 ræður · 2 klst. 43 mín
  15. Þingskjal
    Frumvarp eftir 2. umræðu · þskj. 2102
  16. Atkvæðagreiðsla
    Grein / þingskjal
    Samþykkt · 53 með, 0 á móti
  17. Atkvæðagreiðsla
    Grein / þingskjal
    Samþykkt · 58 með, 0 á móti
  18. Atkvæðagreiðsla
    Breytingartillaga
    Samþykkt · 59 með, 0 á móti
  19. Atkvæðagreiðsla
    Breytingartillaga
    Fellt · 6 með, 34 á móti
  20. Atkvæðagreiðsla
    Breytingartillaga
    Samþykkt · 59 með, 0 á móti
  21. Atkvæðagreiðsla
    Grein / þingskjal
    Samþykkt · 58 með, 0 á móti
  22. Atkvæðagreiðsla
    Grein / þingskjal
    Samþykkt · 53 með, 6 á móti
  23. Atkvæðagreiðsla
    Grein / þingskjal
    Samþykkt · 59 með, 0 á móti
  24. Atkvæðagreiðsla
    Grein / þingskjal
    Samþykkt · 53 með, 6 á móti
  25. Atkvæðagreiðsla
    Grein / þingskjal
    Samþykkt · 59 með, 0 á móti
  26. Atkvæðagreiðsla
    Grein / þingskjal
    Samþykkt · 52 með, 6 á móti
  27. Atkvæðagreiðsla
    Grein / þingskjal
    Samþykkt · 59 með, 0 á móti
  28. Atkvæðagreiðsla
    Grein / þingskjal
    Samþykkt · 58 með, 0 á móti
  29. Atkvæðagreiðsla
    Breytingartillaga
    Samþykkt · 58 með, 0 á móti
  30. Atkvæðagreiðsla
    Grein / þingskjal
    Samþykkt · 59 með, 0 á móti
  31. Atkvæðagreiðsla
    Grein / þingskjal
    Samþykkt · 59 með, 0 á móti
  32. Atkvæðagreiðsla
    Breytingartillaga
    Samþykkt · 59 með, 0 á móti
  33. Atkvæðagreiðsla
    Breytingartillaga
    Samþykkt · 59 með, 0 á móti
  34. Atkvæðagreiðsla
    Grein / þingskjal
    Samþykkt · 59 með, 0 á móti
  35. Atkvæðagreiðsla
    Grein / þingskjal
    Samþykkt · 59 með, 0 á móti
  36. Atkvæðagreiðsla
    Breytingartillaga
    Samþykkt · 59 með, 0 á móti
  37. Atkvæðagreiðsla
    Grein / þingskjal
    Samþykkt · 58 með, 0 á móti
  38. Atkvæðagreiðsla
    Breytingartillaga
    Samþykkt · 58 með, 0 á móti
  39. Atkvæðagreiðsla
    Grein / þingskjal
    Samþykkt · 59 með, 0 á móti
  40. Atkvæðagreiðsla
    Grein / þingskjal
    Samþykkt · 59 með, 0 á móti
  41. Atkvæðagreiðsla
    Breytingartillaga
    Samþykkt · 59 með, 0 á móti
  42. Atkvæðagreiðsla
    Grein / þingskjal
    Samþykkt · 59 með, 0 á móti
  43. Atkvæðagreiðsla
    Breytingartillaga
    Samþykkt · 59 með, 0 á móti
  44. Atkvæðagreiðsla
    Breytingartillaga
    Fellt · 6 með, 34 á móti
  45. Atkvæðagreiðsla
    Breytingartillaga
    Samþykkt · 59 með, 0 á móti
  46. Atkvæðagreiðsla
    Grein / þingskjal
    Samþykkt · 59 með, 0 á móti
  47. Atkvæðagreiðsla
    Breytingartillaga
    Samþykkt · 59 með, 0 á móti
  48. Atkvæðagreiðsla
    Breytingartillaga
    Samþykkt · 58 með, 0 á móti
  49. Atkvæðagreiðsla
    Grein / þingskjal
    Samþykkt · 59 með, 0 á móti
  50. Atkvæðagreiðsla
    Breytingartillaga
    Samþykkt · 59 með, 0 á móti
  51. Atkvæðagreiðsla
    Grein / þingskjal
    Samþykkt · 59 með, 0 á móti
  52. Atkvæðagreiðsla
    Grein / þingskjal
    Samþykkt · 59 með, 0 á móti
  53. Atkvæðagreiðsla
    Breytingartillaga
    Samþykkt · 59 með, 0 á móti
  54. Atkvæðagreiðsla
    Breytingartillaga
    Samþykkt · 59 með, 0 á móti
  55. Atkvæðagreiðsla
    Grein / þingskjal
    Samþykkt · 59 með, 0 á móti
  56. Atkvæðagreiðsla
    Breytingartillaga
    Samþykkt · 59 með, 0 á móti
  57. Atkvæðagreiðsla
    Grein / þingskjal
    Samþykkt · 59 með, 0 á móti
  58. Atkvæðagreiðsla
    Grein / þingskjal
    Samþykkt · 59 með, 0 á móti
  59. Atkvæðagreiðsla
    Breytingartillaga
    Samþykkt · 59 með, 0 á móti
  60. Atkvæðagreiðsla
    Grein / þingskjal
    Samþykkt · 59 með, 0 á móti
  61. Atkvæðagreiðsla
    Grein / þingskjal
    Samþykkt · 59 með, 0 á móti
  62. Atkvæðagreiðsla
    Breytingartillaga
    Fellt · 6 með, 34 á móti
  63. Atkvæðagreiðsla
    Breytingartillaga
    Samþykkt · 59 með, 0 á móti
  64. Atkvæðagreiðsla
    Breytingartillaga
    Samþykkt · 59 með, 0 á móti
  65. Atkvæðagreiðsla
    Grein / þingskjal
    Samþykkt · 53 með, 0 á móti
  66. Atkvæðagreiðsla
    Frumvarp gengur til 3. umræðu
    · yfirlýsing forseta/mál gengur
  67. Umræða
    3. umræða
    1 ræða · 1 mín
  68. Þingskjal
    Lög í heild · þskj. 2123
  69. Atkvæðagreiðsla
    Lokaatkvæðagreiðsla um frumvarp
    Samþykkt · 51 með, 0 á móti

Þingskjöl

10 skjöl

Frumvarpið sjálft, breytingartillögur, nefndarálit og önnur skjöl eins og Alþingi birtir þau.

Þskj.TegundÚtbýttFlutningsmennSkjal
1290Stjórnarfrumvarp19. mar. 2024Guðmundur Ingi GuðbrandssonLesaPDF
1848Nefndarálit11. jún. 2024Steinunn Þóra Árnadóttir, Ásmundur Friðriksson +4LesaPDF
1849Breytingartillaga11. jún. 2024Steinunn Þóra Árnadóttir, Ásmundur Friðriksson +4LesaPDF
1897Nefndarálit14. jún. 2024Jóhann Páll JóhannssonLesaPDF
1907Breytingartillaga18. jún. 2024Jóhann Páll Jóhannsson, Arndís Anna Kristínardóttir Gunnarsdóttir +3LesaPDF
2034Nefndarálit21. jún. 2024Arndís Anna Kristínardóttir GunnarsdóttirLesaPDF
2036Nál. með brtt.21. jún. 2024Guðmundur Ingi KristinssonLesaPDF
2050Frhnál. með brtt.21. jún. 2024Steinunn Þóra Árnadóttir, Jóhann Páll Jóhannsson +6LesaPDF
2102Frumvarp eftir 2. umræðu22. jún. 2024—LesaPDF
2123Lög í heild22. jún. 2024—LesaPDF

Allar atkvæðagreiðslur

55 alls · 52 með atkvæðaskrá

Líka ákvarðanir sem voru teknar með yfirlýsingu forseta; þær skilja ekki eftir sig atkvæði einstakra þingmanna.

Hverjir tóku til máls

76 ræður · 5 klst. 3 mín
  • 1. umræða: 38 ræður · 5 ræðumenn · 2 klst. 19 mín
  • 2. umræða: 37 ræður · 10 ræðumenn · 2 klst. 43 mín
  • 3. umræða: 1 ræða · 1 ræðumaður · 1 mín
ÞingmaðurFlokkurRæðurRæðutími
Guðmundur Ingi GuðbrandssonUtan þingflokka191 klst. 2 mín
Steinunn Þóra ÁrnadóttirUtan þingflokka1147 mín
Guðbrandur EinarssonViðreisn11 mín
Jóhann Páll JóhannssonSamfylkingin532 mín
Óli Björn KárasonSjálfstæðisflokkur11 mín
Arndís Anna Kristínardóttir GunnarsdóttirUtan þingflokka731 mín
Björn Leví GunnarssonUtan þingflokka312 mín
Bergþór ÓlasonMiðflokkurinn11 mín
Guðmundur Ingi KristinssonFlokkur fólksins181 klst. 13 mín
Inga SælandFlokkur fólksins836 mín
Líneik Anna SævarsdóttirFramsóknarflokkur27 mín

Umsagnir og erindi

21 erindi

Nefndin kallar eftir áliti stofnana, samtaka og almennings. Hér eru þeir sem svöruðu.

Velferðarnefnd sendi 3 umsagnabeiðnir 25. mar. 2024, frestur 8. apr. 2024.

Hver sendiTegundBarstSkjal
Félags- og vinnumarkaðsráðuneytiðminnisblaðOpna PDF
HeilbrigðisráðuneytiðminnisblaðOpna PDF
Félags- og vinnumarkaðsráðuneytiðminnisblaðOpna PDF
Félagsráðgjafafélag ÍslandsumsögnOpna PDF
PersónuverndumsögnOpna PDF
Tryggingastofnun ríkisinskynningOpna PDF
Stígamót,samtök kvennaumsögnOpna PDF
ÖBÍ réttindasamtökumsögnOpna PDF
Landssamtökin ÞroskahjálpumsögnOpna PDF
GeðhjálpumsögnOpna PDF
Bandalag háskólamannaumsögnOpna PDF
Viðskiptaráð ÍslandsumsögnOpna PDF
Félagsráðgjafafélag ÍslandsumsögnOpna PDF
Félag heyrnarlausraumsögnOpna PDF
Mannréttindaskrifstofa ÍslandsumsögnOpna PDF
Samtök atvinnulífsinsumsögnOpna PDF
TryggingastofnunumsögnOpna PDF
ReykjavíkurborgumsögnOpna PDF
VIRK - StarfsendurhæfingarsjóðurumsögnOpna PDF
HugaraflumsögnOpna PDF
Landssamtök lífeyrissjóðaumsögnOpna PDF

Tengd mál

Heimild: Alþingi, ferill máls · Skoða á althingi.is (opnast í nýjum flipa)