Varfærniskröfur til verðbréfafyrirtækja

Með frumvarpinu er lagt til að reglugerð (ESB) 2019/2033 um varfærniskröfur fyrir verðbréfafyrirtæki og tilskipun (ESB) 2019/2034 um varfærniseftirlit með verðbréfafyrirtækjum verði innleiddar. Reglugerðin kveður meðal annars á um kröfur um eigið fé, lausafé og upplýsingagjöf en tilskipunin tekur til stofnfjár, stjórnarhátta, starfskjara og eftirlits með starfsemi fyrirtækjanna.

Í október 2025 birtu Evrópska bankaeftirlitsstofnunin (EBA) og Evrópska verðbréfamarkaðseftirlitsstofnunin (ESMA) sameiginlega skýrslu framkvæmd þessara reglna. Mat stofnananna var að reglurnar hefðu almennt reynst vel en þær lögðu þó til nokkrar úrbætur, meðal annars til að skýra hugtök, bæta reikniaðferðir og efla eftirlit með tilteknum viðmiðunarmörkum. Í skýrslunni er einnig fjallað um eiginfjárkröfur og starfskjör. Tillögurnar voru lagðar fyrir framkvæmdastjórn ESB en fela ekki í sér beinar breytingar á gildandi reglum. Sjá sameiginlega skýrslu EBA og ESMA frá 15. október 2025.

Löggjöf á Norðurlöndum

Í Danmörku, Finnlandi og Svíþjóð hafa þær ESB-gerðir um eiginfjár- og lausafjárkröfur og eftirlit með verðbréfafyrirtækjum sem frumvarpið byggist á þegar öðlast gildi. Kröfurnar taka mið af starfsemi og áhættu fyrirtækjanna, auk þess sem einfaldari reglur gilda um lítil og ótengd fyrirtæki sem uppfylla tiltekin skilyrði. Í Danmörku er mælt fyrir um þetta í sérstökum lögum um verðbréfafyrirtæki (bekendtgørelse af lov om fondsmæglerselskaber og investeringsservice og -aktiviteter, LBK nr 467 af 26/04/2026, sjá einkum 120., 121. og 124. gr.). Þar er fyrirtækjum sem ekki teljast hvorki lítil né ótengd meðal annars gert að meta hvort þau búi yfir nægilegu eigin fé og lausafé til að mæta áhættu í rekstri sínum. Danska fjármálaeftirlitið getur jafnframt gert auknar kröfur um eigið fé og lausafé að uppfylltum tilteknum skilyrðum. Í Finnlandi er sambærileg ákvæði að finna í lögum um fjárfestingarþjónustu (lag om investeringstjänster, 747/2012, einkum köflum 6 og 6 c). Þar eru kröfur um stofnfé breytilegar eftir starfsemi fyrirtækjanna og fjármálaeftirlitinu veitt heimild til að gera auknar eiginfjár- og lausafjárkröfur.

Í Svíþjóð er kveðið á um eftirlit með bönkum og verðbréfafyrirtækjum í sama lagabálki en sérstakur kafli geymir ákvæði um eiginfjár- og lausafjárkröfur til verðbréfafyrirtækja. Samkvæmt lögum um sérstakt eftirlit með lánastofnunum og verðbréfafyrirtækjum (lag om särskild tillsyn över kreditinstitut och värdepappersbolag, 2014:968, einkum 1. og 5. gr. í 2. kafla a) getur sænska fjármálaeftirlitið gert auknar eiginfjár- og lausafjárkröfur til verðbréfafyrirtækja vegna áhættu í starfsemi þeirra. Í Noregi gilda hins vegar enn eldri reglur um eigið fé, lausafé og eftirlit með verðbréfafyrirtækjum samkvæmt lögum um verðbréfaviðskipti (lov om verdipapirhandel (verdipapirhandelloven), LOV-2007-06-29-75, einkum 39., 43., 47. og 49. gr. 9. kafla). Breytingarlög (LOV-2026-02-06-3), sem fela í sér innleiðingu evrópsku reglnanna, hafa verið samþykkt en höfðu ekki tekið gildi þegar frumvarpið var lagt fram.